چکیده

ﻣﮑﺘﺐ ﻣﻌﺘﺰﻟﻪ ﺑﺼﺮه ﯾﮑﯽ از ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎي ﮐﻼﻣﯽ اﺳﻼم ﺑﻮد ﮐﻪ در ﻧﯿﻤﻪ دوم ﻗﺮن اول ﻫﺠﺮي در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺼﺮه ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ . ﭘﯿﺮوان اﯾﻦ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺪاﻓﻊ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮي ﻋﻘﻞ در ﻣﺒﺎﺣﺚ اﻋﺘﻘﺎدي ﺑﻮدﻧﺪ و اﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺳﺮي اﺻﻮل ﻣﺸﺘﺮك ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮدﻧﺪ اﻣﺎ در ﺗﻔﺴﯿﺮ اﺻﻮل اﻋﺘﻘﺎدي دﯾﺪﮔﺎه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ داﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﯿﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ اﯾﺠﺎد ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎي ﻣﺘﻨﻮﻋﯽ اﻋﺘﺰاﻟﯽ در ﻣﮑﺘﺐ ﺑﺼﺮه اﻧﺠﺎﻣﯿﺪ. اﯾﻦ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﻣﺪت ﯾﮏ ﻗﺮن در ﻋﺮﺻﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ زﻣﯿﻨﻪ ﺳﺎز ﺗﺤﻮﻻﺗﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﮔﺬار ﺑﻮد و در ﻓﺎﺻﻠﻪ ي ﺳﺎﻟﻬﺎي 891 ﺗﺎ ق ﯾﻌﻨﯽ از زﻣﺎن ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﺄﻣﻮن ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎن ﺣﮑﻮﻣﺖ واﺛﻖ ﺑﻪ اوج ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺧﻮد  232 رﺳﯿﺪ. اﻣﺎ در ﻗﺮن ﺳﻮم ﻫﺠﺮي ﻓﻌﺎلیت ﻫﺎي ﻣﮑﺘﺐ، روﻧﻖ ﺧﻮد را از دﺳﺖ داد و از ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺑﺎز ﻣﺎﻧﺪ.

از مسائلی که درباره شیعه مطرح شده این مساله است که شیعه در مسائل کلامی به شدت تحت تاثیر اندیشه های معتزله بوده و از خود استقلالی نداشته است. اما با مطالعه و بررسی دقیق در می یابیم که نه تنها چنین نبوده، بلکه عکس قضیه درست بوده، یعنی این معتزله بوده اند که تحت تاثیر افکار شیعی قرار گرفته اند.

نخست ضمن پرداختن به سیر تاریخی بحث، به آرا و انظار برخی از متفکران مسلمان اعم از معتزله و امامیه اشاره خواهیم کرد. سپس بیان خواهیم کرد که شیعه چگونه به صورت یک گرایش مستقل، از همان نخستین سالهای به وجود آمدن معتزله، از جهات گوناگون در برابر آنها صف آرایی کرده است و به نظر می رسد که شکست های معتزله در همین مرحله زمینه ساز طرح تهمت یاده شده به شیعه می باشد. و درادامه بحث همچنین به طرح شواهدی خواهیم پرداخت که اثبات می کند معتزله تحت تاثیر شیعه قرار گرفته اند.

واژگان کلیدی

امامیه، معتزله، اعتزال، عدلیه


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۲۳ساعت   توسط محمد   | 

راهکارهای فردی

جلوگیری از تحریک احساسات و عدم توهین به مقدسات

پرهیز از طرح مسایل اختلاف برانگیز و بی ثمر مذهبی

مبارزه سیاسی بر اساس وظیفه شرعی و مذهبی با خود کامگی مستبدان

باورهمبستگی دین و سیاست

مجهز شدن به علوم و فنون جدید با در نظر گرفتن خطرهاي تجددگرایی هاي افراطی

بازگشت مردم به اسلام نخستین و منابع اصلی فکر اسلامی

مبارزه سیاسی، فرهنگی و اقتصادي با استعمار خارجی

دوري از خرافات و بدعت هاي دینی

اتحاد جهان اسلام و احساس مسئولیت مشترك نسبت به خطر مشترك

ایجاد روحیه جهادي در مسلمانان

مبارزه با خودباختگی در برابر غرب

ایمان به توانایی ذاتی دین اسلام براي رهبري تمام مسلمین

مقابله با روحیه گوشه نشینی مسلمانان

ثبات قدم در مبارزه تا حصول پیروزي نهایی

تفسیر عقلی تعالیم اسلام

همبستگی و همگرایی اسلامی و تأکید بر تعالیم مشترك اسلامی

رجوع به قرآن و سنت برای حل اختلاف.

التزام به اعمال و فرامینی که برای ایجاد همبستگی مؤثرند.

توجه و التزام به «اصلاح ذات البین».

توجه و عنایت به فرامین اخلاقی و سلوک اجتماعی.

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۲۳ساعت   توسط محمد   | 

بخش دوم: راه کارهای تقریب مذاهب:

ابتدا قبل از ورود به بحث لازم می دانم نکته ای را متذکر بشوم و آن این است که شخصی که می خواهد تقریب را خوب درک کند و برای آن استدلال کند خود را از هر عقیده و و مذهبی فارغ کند و ورای آن بیندیشد و تمامی امور خود را بر استدلال و برهان و دلیل منطقی متکی سازد. از هرعقیده ای که مطابق قانون و سنت است نیز پیروی کند.

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۲۳ساعت   توسط محمد   | 

چکیده

مسئله تقریب مذاهب یکی از مهم‌ترین ایده‌هایی است که اندیشمندان و علمای دلسوز مسلمان از روزگار آغازین اسلام تا به حال، بر مبنای تعالیم اسلامی پیگیر آن بوده و در مقابله با دشمنان اسلام و مسلمانان آراء و نظریاتی را در ابعاد مختلف، متناسب با مقتضیات زمان، ارائه نموده‌اند. حتی عالمان پیشین شیعه و سنّی، با بررسی مبانی فقهی، تفسیری، کلامی و...، در جهت تحقق آن کوشیده اند، چراکه آنها به این نکته اساسی واقف بودند که یکی از راه های مهم در تقریب بین مذاهب، بررسی منابع و مبانی فقه تطبیقی است.

ما در این نوشتار ضمن بررسی راهکارهای عملی و تئوری تقریب بین مذاهب به موانع و آسیب هایی که باعث عدم دستیابی به چنین امر مهمی می شود اشاره خواهیم کرد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۲۳ساعت   توسط محمد   | 

قال امیرالمومنین(ع) قال رسول‌الله(ص): لاتقطعوا علی‌السائل مسألته دعوه یشکو بثه و لیخبر بحاله.

قال: قال رسول‌الله(ص) لابی ذر الغفاری: تکف اذاک عن‌الناس فانه صدقه تصدق بها عن نفسک.(1)
«امیرالمومنین(ع) از قول پیامبر(ص) نقل می‌کنند که فرمود: حرف کسی را که از شما طلب حاجتی می‌کند قطع نکنید؛ بگذارید شکایت خود را بیان کند و از حال خود به شما خبر بدهد.»

«امیرالمومنین(ع) از قول پیامبر(ص) نقل می‌کنند که به ابوذر غفاری فرمود: از اذیت و آزار مردم روی برگردان که این کار صدقه‌ای است که از طرف خود می‌دهی.»
لاتقطعوا علی‌السائل مسالته؛ [امیرالمومنین(ع) از قول پیامبر(ص) می‌فرماید:] وقتی سوال‌کننده- یعنی آن نیازمندی که از شما طلب حاجتی می‌کند- مشغول سوال یعنی طلب حاجت است، حرف او را قطع نکنید.

دعوه یشکو بثه ولیخبر بحاله؛ این مورد ابتلای من و شما است؛ برای یک درخواستی می‌آید پیش ما و بنا می‌کند به بث شکوی(شکوه بردن). و شرح حال و مانند اینها. می‌فرمایند حرفش را قطع نکنید. بگذارید شکوای خودش را به طور کامل بیان کند و از حال خود به شما خبر بدهد؛ در حالی که ممکن است شما بدانید آنچه را او می‌خواهد به شما بگوید؛ اما این یک جنبه روانی دارد؛ این به خاطر این است که او با بیان شکوای خود، روح خود را، دل خود را آرام می‌کند؛ خود این هم یک لطفی است به او، محبتی است که به او می‌کنی. گاهی که بعضی‌ها به اینجا شکایت می‌کنند، ما می‌فرستیم کسانی را که مسئول این کار هستند که تحقیق کنند از حال آنها، بعد به ما گزارش می‌دهند و می‌گویند همین که این هیئت ما، فرستاده ما آنجا رفت و نشست و حرف‌هایشان را شنید و اینها فهمیدند که نامه‌ای که به اینجا نوشته‌اند اثر کرده، می‌گویند ما دیگر هیچ درخواستی نداریم؛ همین که شما آمدید و حرف ما را گوش کردید و به شکایت ما اهمیت دادید، برای ما کافی است. ببینید؛ گاهی هست که این شنیدن سخن شکایت‌کننده و سائل و طلب‌کننده و دل دادن به او، برای او اهمیت بیشتری دارد از برآوردن حاجت او؛ اینها برای ما درس است که یاد بگیریم چه جوری با مردم رفتار کنیم. این یک روایت.

[حدیث دیگر] یک روایت دیگر در همین زمینه صدقه، باز امیرالمومنین(ع) نقل می‌فرمایند از پیغمبر که [به ابی‌ذر غفاری] فرمود: تکف اذاک عن‌الناس؛ آزار خودت را از مردم کم کن، مردم را اذیت نکن. اذیت کردن انواع و اقسام دارد: با زبان، با عمل، با بی‌احترامی. [می‌فرماید] اذیت خودت را از مردم کم کن؛
فانه صدقه؛ که این هم یک جور صدقه است. صدقه فقط این نیست که آدم از جیب خودش پولی دربیاورد بدهد؛ این هم که مردم را اذیت و آزار نکند، خودش یک[صدقه است].

فانه صدقه تصدق بها عن نفسک؛ [تصدق] یعنی «تتصدق»؛ [که این] صدقه‌ای است که به وسیله آن از نفس خود- از طرف خود- می‌دهی. در واقع، اینکه «الصدقه تدفع البلاء»، (2) یکی از صدقاتی هم که تدفع البلاء [بلا را دفع می‌کند]، همین صدقه است.

* شرح حدیث در ابتدای درس خارج، 83/9/8 به نقل از کتاب: نسیم سحر
(1) نوادر راوندی، ص 87 (2) وسائل‌الشیعه، ج2، ص 433

+ نوشته شده در  یکشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۰۸ساعت   توسط محمد   | 

گفتار اول: تعامل امام رضا علیه السلام با اسماعیلیه

در مورد فرقه اسماعیلیه برخی معتقدند که شواهدی از مسائل اعتقادی و تعلیمی وجود دارد که این فرقه با غالیان ارتباط تنگاتنگی داشتند، به طوری که برخی منابع اسماعیلیه را با غالیه خطابیه یکی دانسته اند. اما در مورد نحوه تعامل امام علیه السلام مورد خاصی گزارش نشده است. با توجه به اینکه غالبا فرقه اسماعیلیه مخفیانه و زیرزمینی آموزه های خود را اداره می کردند، تعامل آشکاری از این ها گزارش نشده است. البته گزارش های در مورد تعامل امام رضا علیه السلام با فرقه غالیان گزارش هایی هست، که اگر این فرقه را در ارتباط با آن ها بدانیم، می توانیم تعاملاتی را ذکر کنیم که در فصل ششم بدان اشاره خواهیم کرد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه ۱۳۹۷/۰۷/۰۷ساعت   توسط محمد   | 

زیدیه گروهی بودند، که بعد از قیام زید بن علی بن الحسین شکل گرفتند و بیشتر به کارهای سیاسی روی آوردند. از جمله مهم ترین اعتقاد آن ها این بود که امام باید اهل جهاد و قیام به سیف باشد.

تعامل امام رضا علیه السلام با زیدیه قبل از ولایتعهدی:

امام رضا علیه السلام در دوره بیست سال امامت خود 17 سال اول آن پیش از ولایتعهدی بود که در مدینه سپری شد. در این دوره قیام ها و نحوه تعامل امام علیه السلام را جداگانه بررسی می کنیم:

 دوره پیش از قیام های علویون:
در این دوره ما شاهد برخورد خاصی توسط امام علیه السلام با زیدیه نیستیم. تنها موردی که گزارش شده است، برخورد نامناسب برادران امام رضا علیه السلام با خود امام هستیم، که صراحتی در مورد زیدی بودن برادران امام رضا علیه السلام وارد نشده است و به یقین نمی توان آن ها را جزء زیدیه به شمار آورد.

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه ۱۳۹۷/۰۷/۰۷ساعت   توسط محمد   | 

دوره امامت امام رضا علیه السلام بیست سال به طول انجامید، که آن را به سه دوره می توان تقسیم نمود:

هم دوره با حکومت هارون از سال 170تا 193 هجری قمری
هم دوره با حکومت امین از سال 193 تا 198 هجری قمری
هم دوره با حکومت مأمون از سال 198 تا 218 هجری قمری
هارون: هارون الرشید پنجمین خلیفه عباسی بود، که در سن 21 سالگی به حکومت رسید. او علاقه شدیدی به حج و جهاد داشت و در وصف او نوشته اند که زرهی همیشه بر تن داشت که جلوی او کلمه غازی و در پشت او کلمه حاج نوشته شده بود، که این نشان از شدت علاقه وی به جهاد و حج بود. در دوران هارون در بعضی نقاط شاهد درگیری های مختلفی هستیم که هارون توانست با تزویر و تدبیر بسیاری از این درگیری و شورش ها را مغلوب کند. اما یکی از علویون به نام ادریس توانست به مغرب فرار کند، اما مدتی بعد او هم به سرنوشت برادرش یحیی دچار شد و توسط هارون مسموم و کشته شد. فرزند ادریس بعدها توانست به سلطنت برسد و جانشین پدر شود و او توانست اولین حکومت شیعی به نام ادریسیان را پایه گذاری کند. هارون الرشید برای اینکه بتواند جلوی خطرات احتمالی ادریسیان را بگیرد به آن ها اجازه داد تا با اختیار کامل بر مغرب حکومت کنند.

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه ۱۳۹۷/۰۷/۰۷ساعت   توسط محمد   | 

جمعی از ورزشکاران مدال‌آور و غرورآفرین کشورمان در بازی‌های آسیایی ۲۰۱۸ جاکارتا (اندونزی) ظهر امروز (دوشنبه) با رهبر معظم انقلاب اسلامی دیدار و گفت‌وگو کردند.

حضرت آیت الله خامنه‌ای در این دیدار قبل از بیان نکاتی خطاب به ورزشکاران، حضور گرم و پر شور ملت ایران در مراسم عزاداری حضرت سیدالشهداء علیه‌السلام را پر معنا و با عظمت‌تر از سالهای قبل خواندند و با اشاره به حادثه تروریستی دو روز قبل در اهواز، گفتند: این حادثه تلخ بار دیگر نشان داد که ملت ایران در راه پر افتخار پیشرفت و اعتلاء، دشمنان زیادی دارد.

ایشان حمله به افراد بی‌دفاع را کاری بزدلانه خواندند و خاطرنشان کردند: کار شجاعانه از آنِ جوانان برومند کشور است که در میدانهای علمی، دفاعی و ورزشی افتخارآفرین هستند.

ایشان افزودند: بر اساس گزارشها این کار بزدلانه کار همان افرادی است که هر جا در سوریه و عراق گرفتار می‌شوند، امریکایی‌ها نجاتشان می‌دهند و دستشان در جیب سعودی و امارات عربی است.

رهبر انقلاب اسلامی تأکید کردند: مطمئناً گوشمالی سختی به عوامل این اقدام خواهیم داد.

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۰۲ساعت   توسط محمد   | 

هفته دفاع مقدس بهانه خوبی است برای مرور خاطرات دلاورمردان بی ادعای دفاع مقدس تا در کوچه پس کوچه های روزمرگی این خاطرات و این سبک زندگی از ذهن ها دور نشود.

1) یک روز گرم تابستان ، شهید مهندس (مهدی باکری ) – فرمانده دلاور لشکر 31 عاشورا – از محور به قرا رگاه بازگشت . یکی از بچه ها که تشنگی مفرط او را دید، یک کمپوت گیلاس خنک برای ایشان باز کرد ، مهدی قدری آن را در دست گرفت و به نزدیک دهان برد ، که ناگهان چهره اش تغییر کرد و پرسید: (امروز به بچه های بسیجی هم کمپوت داده اید؟) جواب دادند: نه ، جزء جیره امروز نبوده . مهدی با ناراحتی پرسید: (پس چرا این کمپوت را برای من باز کردید؟ (گفتند: دیدیم شما خیلی خسته و تشنه اید و گفتیم کی بخورد بهتر از شما . مهدی این حرف ها را شنید، با خشم پاسخ داد : (از من بهتر ، بچه های بسیجی اند که بی هیچ چشمداشتی می جنگند و جان می دهند). به او گفتند : حالا باز کرده ایم ، بخورید و به خودتان این قدر سخت نگیرید . مهدی با صدای گرفته ای به آن برادر پاسخ داد : (خودت بخور تا در آن دنیا جوابگو باشی!)

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۰۲ساعت   توسط محمد   |