|
راهکارهای فردی جلوگیری از تحریک احساسات و عدم توهین به مقدسات پرهیز از طرح مسایل اختلاف برانگیز و بی ثمر مذهبی مبارزه سیاسی بر اساس وظیفه شرعی و مذهبی با خود کامگی مستبدان باورهمبستگی دین و سیاست مجهز شدن به علوم و فنون جدید با در نظر گرفتن خطرهاي تجددگرایی هاي افراطی بازگشت مردم به اسلام نخستین و منابع اصلی فکر اسلامی مبارزه سیاسی، فرهنگی و اقتصادي با استعمار خارجی دوري از خرافات و بدعت هاي دینی اتحاد جهان اسلام و احساس مسئولیت مشترك نسبت به خطر مشترك ایجاد روحیه جهادي در مسلمانان مبارزه با خودباختگی در برابر غرب ایمان به توانایی ذاتی دین اسلام براي رهبري تمام مسلمین مقابله با روحیه گوشه نشینی مسلمانان ثبات قدم در مبارزه تا حصول پیروزي نهایی تفسیر عقلی تعالیم اسلام همبستگی و همگرایی اسلامی و تأکید بر تعالیم مشترك اسلامی رجوع به قرآن و سنت برای حل اختلاف. التزام به اعمال و فرامینی که برای ایجاد همبستگی مؤثرند. توجه و التزام به «اصلاح ذات البین». توجه و عنایت به فرامین اخلاقی و سلوک اجتماعی. پایههای فکری در فرهنگ اختلاف جلوگیری از دام تفرقه و جدایی باید در مقابله با این اختلافات به رهنمودهای زیر توجه نماییم: 1. شناخت دقیق مفاهیم و اصطلاحات. 2. پرهیز از افراط و تفریط و روی آوردن به اعتدال و میانهروی. 3. در دین باید بر محکمات تکیه کرد نه متشابهات. 4. توجه به مشکلات اساسی مسلمانان. 5. روی آوردن به علمای شرع مبین اسلام و دوری از اجتهادات شخصی و غیر کارشناسانه. 6. عدم قاطعیت و سختگیری و انکار در مسائل اجتهادی. 7. ضرورت آگاهی از اختلاف علما. 8. اولویت دادن به کار و خدمات فرهنگی و اجتماعی به جای پرداختن به مسائل صرفاً سیاسی. 9. جلوگیری از تهمتهای اعتقادی و نسبتهای ناروا به یکدیگر. 10. رهایی از تنگنظری اندیشههای محلی و اهتمام به رسالت جهانی بیداری اسلامی. 11. دست نیازیدن بر کسی که کلمه «لا اله إلاّ الله» را بر زبان بیاورد. 12. شناخت کافی از دشمن و روشهای کاری آنها. 13. اهتمام به اصول و کلیات به جای پرداختن به فروع و جزئیات. 14. اولویت دادن به فرائض و واجبات به جای توجه بیش از حد به نوافل و مستحبات. 15. اولویت دادن به موارد اتحاد و وفاقآمیز به جای مشغول شدن به امور اختلاف و نزاع برانگیز. 16. توجه بیشتر به معنی و ماهیت کردار به جای اهتمام بیش از حد به شکل و ظاهر رفتار. 17. اولویت دادن به کیفیت، به جای توجه بیش از حد به کمیت. 81. واگذارى حساب و کتاب به خداوند متعال و تسلیم مطلق به اراده خداوند متعال در محاسبه و رسیدگى به حساب و کتاب خلایق در آن جهان.[1] ب) پایههای اخلاقی در فرهنگ اختلاف اختلافاتی که ریشه اخلاقی دارند، ناشی از رذایل اخلاقی هستند که از نظر روانشناسان در ردیف مهلکات قرار میگیرند و بر هر مسلمانی لازم است که با نفس خود مبارزه کند تا از دام نفس و شیطان رها شود و با جدیت چنان به پرورش روح خود بپردازد که آنچه را که ضد روح پاک او است، از بین ببرد؛ زیرا اختلافاتی که از این رذایل اخلاقی سرچشمه میگیرد، ناپسند بوده و در دایره تفرق مذموم قرار میگیرد. مهمترین راهکارهای رفع این اختلاف عبارت است از: 1. پرهیز از حب غلبه در مجادله و مجادله به روش احسن. 2. دوری از سختگیری و ایجاد نفرت و اهتمام به آسانگیری و تعمیق الفت. 3. اغماض و گذشت از یکدیگر در مسائل اختلافی. 4. تعاون و همکاری در مسائل مورد اتفاق. 5. توجه به کار و فداکاری به جای پرداختن به مباحثات ذهنی. 6. داشتن اخلاص و عدم پیروی از هوا و هوس. 7. پرهیز از احساسات و عکسالعملگرایی و اهتمام به تفکر و برنامهریزی. 8. دوری از تعصب و تندروی در مورد دیگران و توجه به تحمل و کنار آمدن با آنان. 9. رویگردانی از تحریک احساسات و اولویت دادن به تعلیم و تربیت. 10. دوری از تکبر و انانیت و التزام به تواضع و اخوت. 11. روی آوردن به عمل و برنامهریزی برای حال و آینده به جای افتخار بیش از حد به گذشته. 12. گریز از اختلافات نزاع برانگیز و توجه به انتقادات سازنده و صادقانه و الفتآمیز. 13. محبت با اهل ایمان و جهاد همه جانبه و قاطعیت علیه دشمنان. 14. پرهیز از جریحهدار کردن عواطف مخالفان. 15. حسن ظن به دیگران.[2] بخش سوم: موانع تحقق تقریب ١- موانع بیرونی یا توطئه ھای مستکبران دورکردن مسلمانان از دین (ایجاد فاصله میان دین و دین داران ) در زمینه تقریب باید یک سری لوازم و اشتراکاتی باشند که بتوان این وظیفه را به خوبی به سرانجام رساند. مهم ترین این لازمه بودن اصل دین و اسلام است. بالطبع با نبودن آن تقریبا ما در رسیدن به این هدف ناکام هستیم. خب دور کردن مسلمانان از دین و یا فاصله انداختن آن ها بین دین نیز به همین امر منجر می شود. تا دینداران بر دین اصیل خود اتکای عملی و قلبی نداشته باشند نمی توانند گرد امور مشترکی وحدت داشته باشند. مهم ترین ضربه ای هم که استکبار می تواند به تقریب بزند همین است و همیشه درصدد این بوده است به هر نحوی اسلام را از مسلمانان بگیرد برای همین دین های خرافی شبیه هر مذهبی ارائه کرده است تا مسلمانان را به انحراف بکشاند. القاء عقب ماندگی بر امت مسلمان و سعی در تثبیت این باور و تحقق آن سیاست استعمارگران جهان همیشه بر این بوده است که با اختلاف و تفرقه و همچنین القاء عقب ماندگی امت مسلمان بر آن ها حکومت کرده و منابع و منافعشان را به تاراج ببرند. مستکبران از هر وسیله ای برای نیل به این هدف استفاده کردند. یکی از این روش ها این بوده است که با منحرف کردن آن ها از دین اصیل و انداختن تخم تفرقه در بین آنان سعی در این داشته اند که آنان را سرگرم دین انحرافی و دعواهای ساختگی و قومی و قبیله ای و مذهبی کنند در نتیجه آن ها را عقب مانده بار بیاورند و حتی در برخی موارد که موفقیتی نداشتند، دست به القاء عقب ماندگی به مسلمانان و نیز گرفتن اعتماد به نفس آن ها می نمودندکه آن ها توانایی اداره امور خود و حکوتشان را ندارند و حضور استعمارگران برای آنان لازم است. غفلت از سیاستھای استکبار و روی آوردن به اختلافات جزئی با توجه به مطلبی که در بند قبل توضیح داده شد، مسلمانان عالم مخصوصا خواص هر مذهبی باید از این سیاست ها و شگردهای استکبار که هر بار در قالب و شکلی متفاوت ارائه می شود، غافل نباشند. در ابتدا به بررسی و مطالعه همه جانبه آن شگرد ها را بشناسند و راه های مقابله با آن را پیدا کنند و بدان عمل کنند. در این صورت است که می توانند بر اختلافات فائق آیند. اما اگر به جای مقابله با سیاست های پلید و تفرقه انگیز مستکبران به اختلافات مذهبی و وقومی و قبیله ای دامن بزنند یا مسلمانان هر مذهبی سرش به مذهب خودش گرم باشد و کاری به دیگر مذاهب نداشته باشد استکبارجهانی راحت تر و بدون دردسر با موفقیت به اهداف از پیش تعیین شده خودش دست خواهد یافت. مرزبندی ھای سیاسی و برانگیختن احساسات قومیتی و ناسیونالیستی متاسفانه یکی از موانعی که همیشه در بین مسلمانان و حتی حکومت های همسایه بوده است؛ مرزبندی های سیاسی است که متاسفانه منجر به اختلافات قبیله ای یا قومیتی خواهد شد. تعاملات سیاسی و اقتصادی و فرهنگی همه باید با تاکیر بر مشترکات مسلمانان یا هر قبیله و مذهبی باشد. نوع اتخاذ سیاست ها باید به گونه ای باشد که از هرگونه تحقیر و تهمت یا حتی اهانت به قومیتها دوری بجوید و بیشتر در زمینه تعاملات مسلمانان گام بردارد. قاعدتا نوع این مرزبندی های سیاسی و اختلافات هم بیشتر نشات گرفته از سیاست های استکباری است که با شگردهای خاص بر مسلمانان تحمیل می کنند. ٢- موانع درونی (داخلی ) عدم شناخت صحیح مسلمانان از مذاهب یکدیگر مهم ترین مانعی که تقریبا باعث تفرقه یا بهتر بگوییم مانع تقریب و وحدت بین مسلمانان می شود عدم شناخت مسلمانان هر مذهبی از یکدیگر است. در نتیجه این عدم شناخت باعث سوء برداشت و کج فهمی هایی می شود که این ها منجر به کارهای افراطی و تصمیمات غلطی می شود که علاوه بر اینکه مانع اتحاد بین مذاهب می شود تخم تفرقه و اختلافات آتشین رو هم بین مسلمانان می کارد. با روی آوردن به مطالعه مذاهب مختلف و نیز تاسیسی مدارس مشترک و تدریس آراء هر مذهب و بالا بردن آگاهی عمومی جامعه از راهکارهایی که می توان بر این مشکل غلبه کرد. عدم التزام عملی همه مسلمانان به تعالیم دین به وجود آمدن تقریب به شعار دادن و همایش و مجادله تنها به دست نمی آید، در کنار موارد گفته شده این نکته حائز اهمیت است که همه مسلمانان باید به تعالیم دینشان به صورت عملی پایبند باشند. اینکه در اعتقاد چیزی و در عمل گونه دیگری باشند گونه ای از نفاق است و در هیچ برنامه ای با وجود نفاق نتوانسته به موفقیت دست پیدا کند. دوری مسلمانان از علوم روز عصر امروز عصر پیشرفت و تکنولوژی و ابداع و اختراع بشر است. امروزه پیشرفت چنان سریع در حال اتفاق افتادن است که عدم آشنایی مسلمانان از این علوم بسیار خطرناک است و به نوعی جهل است که در صورت عدم آشنایی خطرات زیانباری رو در پی دارد. دشمن با استفاده از علوم مختلف روز و تکنولوژی مدرن در زمینه های متفاوت جلوی اتحاد مسلمانان سنگ اندازی کند و در صورت عدم آشنایی مسلمانان با این علوم علاوه بر اینکه از خود دفاعی در برابر این تهاجم ندارند راهکار مقابله با آن را هم از دست خواهند داد. سیاست ھا و منافع شخصی حکومت ھا و فرصت طلبان وابسته به ابر قدرت ھا در طول تاریخ نشان داده شده است که اگر سیاستمداران و رهبران جامعه افراد عادل و دلسوزی نباشند همیشه به دنبال قدرت و ثروت شخصی بوده اند و تصمیمات و سیاست های اتخاذ شده از سوی آنان همیشه برای رفع حوائج و نیازهای شخصی خودشان بوده است و از هر راهی برای رسیدن به این منظور استفاده می کنند. در صورتی که مسلمانان نتوانند اداره امور جامعه و کشور خود و یا قوم و قبیله خود را با اتحاد به دست افراد دلسوز و شایسته این مقام بدهند، گریبانگیر مشکلاتی از طرف سیاستهای غلط حکومت ها خواهند شد که علاوه بر ضایع شدن حق و مالشان به اختلاف بین آن ها نیز دامن می زند. برداشت ھای سوء از اندیشه ھای سایر مذاهب در عوامل تقریب توضیح دادیم که یکی از راهکارها این است که هر مذهب را به طور دقیق بشناسیم در صورت عدم شناخت و مطالعه دقیق از آن مذهب منجر به سوءبرداشت از اندیشه های آنان خواهد شد و چه بسا بسیاری از آراء و عقاید آن ها به نظر ما اهانت یا تحقیر به مذهبمان باشد که منجر به تفرقه می شود. در صورت آشنایی دقیق پیروی از اسلام اصیل و راستین می توان براحتی از این مانع سخت عبور کرد. افراطی گری و رفتارھای تحریک آمیز نیز از برخی مسلمانان نتیجه همین سوءبرداشت ها و کج فهمی هاست. عدم آشنایی به فرهنگ وحدت و دعوت تقریبی در بیان راهکارهای تقریب گفتیم که در ابتدا باید درک درستی از معنا و مفهوم تقریب داشته باشیم و بدانیم در تقریب چه چیزی مد نظراست. هر مقوله ای برای خود دارای ابعاد مختلفی است که همه این ابعاد مختلف باید باهم بررسی و شناخته شود تا درک درستی از آن مقوله به دست بیاید. تقریب هم مقوله ای است پیچیده که دارای ابعاد مختلفی است و به اصطلاح فرهنگ خاص خود را دارد که انسان باید برای شناخت این فرهنگ در تمامی ابعاد آن را بررسی کند تا مبادا خدای ناکرده با عدم آشنایی به مساله فرهنگ وحدت و تقریب ضرر و زیان جبران ناپذیری وارد سازد. متحجرین و علماء درباری از جمله موانع دیگری که سبب بروز اختلافات بین مسلمانان می شود و باعث عدم دستیابی به آرمان تقریب می شود وجود متحجرین، جمودمغزان و مخصوصا علمایی که منسوب در دستگاه های حکومتی هستند که در خدمت منافع حکومت کار خود را انجام می دهند. خطر این ها به مراتب بیشتر از افراد دیگر است. از طرفی منتسب به دین هستند و دارای جایگاه دینی و از طرفی برای منافع اسلام و مسلمانان سر و دست نمی شکنند بلکه برای منافع اربابان و حاکمان خود غش و ضعف می روند تا بتوانند به خیال خام خودشان اندک بهره ای بیشتر از زندگی مادی خودشان ببرند. حاکمان و سیاستمداران هر حکومتی برای دستیابی به اهداف شخصی و منافع خود و حکومت خود از هر وسیله و راهی استفاده می کنند که استفاده از عالمان متحجر و منفعت طلب همیشه تاریخ در هر عصری وجود داشته است. مسلمانان با شناخت این ها و آگاه بخشی یه یکدیگر باید تا آنجا که می توانند در بی اثر کردن نقشه های پلید اینان بیش از بیش بکوشند. سوء ظن وخودخواهی و پیروی از هوای نفس اميرالمؤمنين علي (ع) به ابوموسي فرمود: «فانما أنتم اخوان في دين الله ما فرّق بينکم إلاّ خبث سرائر و سوء الضّمائر»[3] براي اين که بفهميد عامل اختلاف چيست، درون خود را بشکافيد تا بيابيد که بد طينتي عامل اختلاف است. مقام خواهي و سوء ضمير عامل اختلاف است... اگر آدم خوبي باشيد، يکي مي شويد[4]. با توجه به این گونه از احادیث اخلاقی به وضوح می توان فهمید که عامل بسیاری از اختلاف ها سوءظن و خودبینی و هوای نفس است. تا این اسب سرکش در مسلمانان خصوصا خواص و علما و اندیشمندان رام نشود دست یابی به تقریب رؤیایی بیش نیست. نتیجه گیری با توجه به تأکید دین مبین اسلام بر تمسک به اتحاد و همبستگی و در نهایت تقریب مذاهب، براي تحقق آرمان وحدت، بر مسلمانان واجب است عواملي که موجب وحدت و همبستگي است را بشناسند و با دقت از آفات و آسيب ها جلوگيري کنند. با توجه به ابعاد تهاجم گسترده و ناجوانمردانه دشمنان اسلام و استکبار جهانی و صهیونیسم بر فرهنگ، ارزشها، منافع و استقلال امت اسلامی لازم است که همه نیروهای مادی و معنوی در کشورهای اسلامی و آحاد مسلمانان در برابر این حملات ناجوانمردانه متحد شوند و در راستای وحدت جهان اسلام از هیچ تلاشی دریغ نکنند شناسايي و گزارش راهکارهاي موجود درمورد تقريب مذاهب و وحدت، نشان می دهدکه ظرفيت بالايی مسلمانان در اين راه دارند که این هم میسر نشده مگر به برکت اسلام. در نتیجه با شناخت راهکارها و موانع، هر يک را متناسب با زمان و مکان به کار بريم تا آن چه را که شایسته برای جهان اسلام و مسلمانان است رقم بزنیم. مسلمانان در هر مذهبی با بصيرت و درک مسائل جهان، شناخت صحیح از مذاهب یکدیگر، دشمنان اصلي خود را شناخته، دست استعمارگران را کوتاه و توطئه هاي آنها را خنثي کنند. مسلمانان باید حول مشترکات عزيز اسلام جمع شوند و به ريسمان الهي چنگ زنند. اختلافات يکديگر را شناخته با قبول آنها و احترام متقابل به بررسي اختلافات بپردازند و روحيه حق طلبي را در خود تقويت کنند و سخن حق را از هرکه بود بپذيرند. امید است که خدای متعال با تعجیل در ظهور حضرتش به تمامی مشکلات عالم مخصوصا اختلافات جهان اسلام و مسلمانان پایان دهد.
فهرست منابع و مآخذ: 1. قرآن کریم. 2. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم، جام جوان، 1380ش. 3. سید هادی خسروشاهی، سرگذشت تقریب،نشر:مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی،چاپ اول، ۱۳۸۹، صفحه ۳۳-۳۷ 4. ابنمنظور، جمالالدین محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارصادر، چاپ اول، بیتا. 5. آذرشب، محمدعلي، پيشينه تقريب، ترجمه: رضا حميدي، تهران: مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، 1384 6. بي آزارشيرازي، عبدالکريم، شيخ محمود شلتوت طلايه دارتقريب، تهران: مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، 1385 7. مطهري، مرتضي، بررسي اجمالي نهضت هاي اسلامي در صد ساله اخير، تهران: انتشارات صدرا، 1386 8. بیآزار شیرازی، عبدالکریم، «همراه با بنیانگذاران تقریب»، تهران، مجله رسالة التقریب، سال اول، شماره اول، 1413ق. 9. معزالدین، محمد سعید، منشور همبستگی: گزیده سخنرانیهای دومین، سومین و چهارمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی ناشرفقه 1376 10. متقی هندی، کنز العمال، بیروت، مؤسسة الرسالة، 1409ق. 11. ناطقی، مرادعلی، «تاریخ تقریب مذاهب اسلامی»، قسمت اول، بهمن 1391ش 12. نشریه حبل المتین دوره دوم شماره پنجم ص78 تا97
+ نوشته شده در دوشنبه ۱۳۹۷/۰۷/۲۳ساعت توسط محمد
|
|
درباره وبلاگ  من بودم و خیال تو در نیمه های شب
بربخت خویش و این دل شیدا گریستم
|
