در همه مذاهب و فرق، اصولی بین آن ها ثابت است و در فروعاتی اختلاف دارند که این اختلافات منجر به تشکیل فرقه های از آن مذهب می شود. این فرقه فرقه شدن عوامل مختلف و بسیاری دارد که به مهم ترین آن ها در ذیل اشاره می کنیم:

 

1. فضای متشنج و رعب آور جامعه و پیامدهای ناشی از آن:

در طول تاریخ شیعیان همیشه در قلت بودند، و همیشه شیعیان و امامان علیه السلام تحت ظلم و جور و خفقان دستگاه حاکم اموی یا بنی عباس بودند. این ظلم و خفقان پیامدهایی را به دنبال داشت، از جمله:

ü     بهره گیری ائمه علیهم السلام از سیاست تقیه: با توجه به اینکه بیشتر دوره امامت امامان علیهم السلام تحت نفوذ و سیطره حاکمان ظالم و ستمگر بود، ائمه برای پیشبرد اهداف استراتژیک خود و نیز حفظ شیعیان از حکام جور سیاست تقیه را در پیش گرفتند. تقیه یعنی پنهان کردن عقائد بر حق خود از دیگران تا مصلحتی مهم تر از مصلحت اظهار حفظ شود. با مراجعه به روایات و منابع روایی معتبر احادیث فراوانی برای تقیه یافت می شود، که این نشان دهنده وضع موجود بر جامعه بوده است. البته شیعیان حقیقی به مسائل واقعی دست پیدا می کردند.

ü     نارضایتی مردم از حکومت و خواستاری قیام: مردم با وجود این همه فشار و خفقان از ائمه علیهم السلام درخواست قیام و شورش بر علیه حکومت جور را داشتند و با توجه به جور نبودن شرائط ائمه علنا دست به قیامی نمی زدند و این خود باعث می شد، افرادی که از این جو نامناسب و خفقان بار به تنگ آمده بودند، دور افرادی که قیام می کردند جمع شوند. این جمع شدن باعث به وجود آمدن فرقه هایی می شد، که به نام رهبران قیام کننده، نام می گرفت. مثل کیسانیه و زیدیه.

ü     ادعای مهدویت، رجعت و نامیرایی: شیعه چون معتقد به مهدویت بود و بیشتر فرقه های شیعه این اعتقاد را داشتند. همین اعتقاد در میان شیعیان باعث می شد هر از گاهی برخی به دلائل مختلف از این عنوان سوءاستفاده کنند، که این فرد برای چند صباحی یا مدت مدیدی هوادارانی را گرد خود جمع و فرقه ای تأسیس می شد.

 

2. دوری مردم از ائمه علیهم السلام:

به سبب پراکندگی شیعیان و همچنین دور بودن مسافت و نیز زندانی بودن امام کاظم علیهم السلام دسترسی به ائمه علیهم السلام سخت بود. شیعیان برای شناخت امام بعدی با عدم دسترسی به ائمه دچار اشتباه و گمراهی می شدند واین خود از عواملی است که به تأسیس فرقه های جدید می انجامید.

 

3. گرایش های مادی و دنیوی برخی یاران و وکلای خاص:

برخی از وکلای خاص کاظم علیه السلام که به جمع آوری وجوهات می پرداختند و مردم و شیعیان هم بدان ها اعتماد کامل داشتند، بعد از شهادت امام موسی کاظم علیه السلام برای اینکه این مبالغ را به امام بعدی تحویل ندهند، منکر امامت امام رضا علیه السلام شدند که باعث شد ضربه بزرگی را به اسلام بزنند. با جدا شدن این وکلاء و به تبع شیعیان اعتماد کننده به این ها فرقه ای به نام واقفیه تأسیس شد.

 

4. برداشت ها و تفاسیر نادرست از روایات و احادیث

 

5. کاستی تسلیم پذیری شیعیان در مقابل ائمه اطهار:

با توجه به افزایش شیعیان و نیز درک نادرست این ها از اسلام و آموزه های واقعی اسلام بخصوص نشناختن و عدم درک صحیح از امامت باعث بروز مشکلاتی از قبیل عدم اطاعت محض از ائمه می شد.

 

محورهای اختلاف فرقه های شیعه:

با توجه به مطالبی که گفته شد، بیشترین اختلاف در فرقه های شیعه مسأله امامت است. دیگر اختلافات هم به تبع این اختلاف بر می خاست. از جمله این اختلافات می توان به اختلاف در مصداق واقعی امام و اختلاف در ویژگی ها و شرایط امام و امامت اشاره کرد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه ۱۳۹۷/۰۶/۲۲ساعت   توسط محمد   |